هان ! او غيبتى دارد كه نادانان در آن حيران مىمانند و باطل‌گرايان ، در آن هلاك مىگردند و وقت‌گذاران [ براى ظهورش ] دروغ مىگويند . 3 - 2 . فتنه و يأس توصيف دوران غيبت به روزگار فتنه و يأس ، بخش ديگرى از آماده‌سازى شيعه براى فهم آسيب‌هاى غيبت و گذار از اين دوران سخت است . فتنه يا همان فضاى شبهه‌آلود ، در روزگار غيبت امام عصر عليه السلام بسيارى از مردم را از گزينش راه درست و انتخاب راهبر حقيقى ، باز مىدارد و يأس موجب مىشود كه روح انتظار ، از جامعه رخت بر بندد . و راهبرد رويارويى با آن ، روشنگرى و دميدن روح اميدوارى است . امام باقر عليه السلام مىفرمايد : وَ قالَ النّاسُ : ماتَ القائِمُ أو هَلَكَ ، بِأَىِّ وادٍ سَلَكَ ، وقالَ الطّالِبُ : أنّى يَكونُ ذلِكَ وَ قَد بُلِيَت عِظامُهُ ، فَعِندَ ذلِكَ فَارجوهُ . « 1 » و مردم مىگويند : قائم مُرد يا هلاك شد و معلوم نيست كجا رفته است ، و آن كه در پى اوست ، مىگويد : كِى قيام مىكند ؟ استخوان‌هايش نيز فرسوده شده است . پس اين هنگام ، به او اميدوار باشيد . گفتنى است كه امام صادق عليه السلام ، امام كاظم عليه السلام و امام عسكرى عليه السلام نيز اين حيرت را پيشگويى كرده‌اند « 2 » و از افتادن به وادى حيرت و هلاكت ، بر حذر داشته‌اند . اين هشدارهاى به هنگام ، بسيارى از باورمندان به نظام امامت را در مواجهه با پديدهء غيبت ، هوشيار و در رويارويى با جريان‌هاى انحرافى و شكّاكان ، آماده ساخت . كلينى ، احاديثى را كه آسيب يأس و فتنه را در اين روزگار تذكّر داده‌اند ، در كتاب الكافى آورده است . « 3 »

--> ( 1 ) . ر . ك : ص 114 ح 513 . ( 2 ) . ر . ك : ص 114 ح 514 و ص 116 ح 518 و ص 121 ح 523 . ( 3 ) . ر . ك : الكافى : ج 1 ص 369 ( باب التمحيص و الامتحان ) .